Wydarzenia: Zespół przyrodniczy
Skarby Ziemi – o kamieniach ozdobnych – 06.03.2026 r.
Skarby Ziemi – o kamieniach ozdobnych – 06.03.2026 r.
Na pierwszym marcowym spotkaniu mieliśmy zaszczyt gościć pana Zenona Wachnika, męża naszej koleżanki Basi, który podzielił się z nami swoją ogromną wiedzą z zakresu mineralogii. Pośród kilku tysięcy minerałów występujących w skorupie ziemskiej, ludzi od tysięcy lat zachwycają wyjątkowej urody kamienie szlachetne i ozdobne.
Nasz gość barwnie opowiadał o kamieniach ze swojej ogromnej kolekcji. Mieliśmy okazję obejrzeć poszczególne okazy z zaprezentowanych zbiorów minerałów.
O pięknych kamieniach nasz gość mógłby opowiadać przez cały dzień, ale z racji ograniczeń czasowych tym razem poznawaliśmy minerały z grupy kwarców czyli zwykłej krzemionki.
Obejrzeliśmy między innymi fioletowe ametysty, różowe kwarce, heliotrop, różnobarwne agaty, karneole oraz zielone malachity. Wiele emocji wzbudził liczący 4000 lat stalaktyt , niebieski koral czy tez znaleziona na Warmii przez pana Zenona gąbka .
O cennych kamieniach niejednokrotnie wspomina Biblia, to także obiekt zainteresowań wielu pisarzy. Nie mogły się też bez opowieści o tych skarbach ziemi obyć mity, legendy i baśnie. Kamieniom szlachetnym od wieków przypisywano nadprzyrodzone właściwości. Były dobre na wszystko. Uważano, że mają magiczną moc, więc używano ich do czarów i zarazem do ochrony przed czarami. Miały chronić przed złym spojrzeniem i odpędzać wszelkie uroki.
Z barwą i urodą kamieni ozdobnych łączono różne symbole.
Były kiedyś wyznacznikiem i symbolem władzy, bogactwa oraz miały ścisłe powiązania z religią. Wyznaczały status społeczny jego właściciela a niekiedy także wykonywany zawód.
Stąd też w średniowieczu zakazywano noszenia cennych kamieni osobom wywodzącym się z niższego stanu.
Uważano kiedyś, że drogocenne kamienie mają właściwości lecznicze. Dawni medycy dodawali je do maści i innych medykamentów. Kamienie żółtego koloru miały leczyć choroby wątroby , czerwone były używane do leczenia krwotoków inne z kolei leczyły choroby duszy.
Z fioletowego ametystu wyrabiano puchary do wina , gdyż ten minerał miał chronić ludzi przed zgubnym wpływem alkoholu.
Kamienie nie tylko zdobiły ale były także wykorzystywane jako kosmetyk.
Sławna władczyni Egiptu Kleopatra używała sproszkowanego turkusu i jadeitu jako cieni do powiek. Hematyt z kolei nadawał głębokiej czerni jej włosom.
Wiele kamieni używano także w rytuałach pogrzebowych. Kryształy kwarcu oraz jadeitu miały według wierzeń pomagać zmarłemu w przejściu do drugiego świata.
Z ulubionych w Chinach i Japonii zielonego jadeitu, nefrytu czy malachitu sporządzano amulety, które odpędzały zło i łączyły człowieka z innym wymiarem.
Niebieski lub zielonkawo- niebieski turkus to szczególny niegdyś talizman rycerski. W wielu muzeach można obejrzeć broń , buławy dowódców czy też uprząż końską wysadzaną tym minerałem , który miał chronić jego właściciela przed niebezpieczeństwem a konie czynić wytrwałymi i wiernymi towarzyszami rycerza.
W Egipcie wyrabiano z niego skarabeusze. Te święte żuki uważane były za symbol sil witalnych więc towarzyszyły władcom Egiptu w ich ostatniej drodze.
Turkus to także kamień kultu w kulturze Azteków i Inków.
Turkus uważany był niegdyś za największego przyjaciela człowieka a podobno miał mieć wyjątkowy dar czynienia z każdej kobiety wyjątkowej piękności.
Niepowtarzalny urok mają także agaty (jego grecka nazwa znaczy dobry). Agaty charakteryzują się różnymi barwami i fantazyjnymi wzorami. Błękitne to chalcedony, zielone z czerwonymi plamkami to heliotropy. Ten wyjątkowy kamień o nazwie kwiatu miał symbolizować mękę Chrystusa i stosowano go do wyrobu przedmiotów związanych z kultem religijnym.
Kamienie szlachetne powstawały przed milionami lat w skorupie ziemskiej w wyniku chemicznych procesów, ich barwa zależy od obecności różnych pierwiastków, ale perska legenda mówi, że drogocenne kamienie to dzieło szatana.
Aby wzbudzić w sercach ludzi chciwość i pokusę diabeł stworzył je na wzór boskiego tworu jakim są różnokolorowe, łąkowe kwiaty. I może jest w tej legendzie trochę prawdy, gdyż przez tysiące lat budzą te twory przyrody wyjątkowo silne i nie zawsze szlachetne emocje.
Tekst: Aleksandra Brüske – Wasiukiewicz
Zdjęcia: Jarecka Bernadetta
Zezon Wachnik Słuchamy i podziwiamy
Ogrom materiłów Fragment kolekcji
Jadeit Kwarc różowy
Ząb kopalny Odcisk paproci Turkusy
